วันนี้เราจะมาคุยกันว่าเราเรียนรู้อะไรจากเหรียญกษาปณ์ได้บ้าง พอเราหยิบเหรียญมาดูหนึ่งเหรียญ เราก็ดูว่าเหรียญนี้ทำจากวัสดุอะไร โดยมากก็เป็นโลหะเงิน ทองสัมฤทธิ์ ทองคำ ตะกั่วหรือดีบุก ถ้าเรารู้ที่มาว่าเหรียญนี้ได้มาจากแห่งหนตำบลใด ก็จะดี ในประเทศไทยและประเทศใกล้เคียง เมื่อพันกว่าปีก่อน ไม่มีประเทศไทย พม่า ลาว กัมพูชา แต่มีแคว้นเล็กนับเป็นร้อยแคว้นที่เป็นอิสระต่อกัน แต่มีความสัมพันธ์แบบบ้านพี่เมืองน้อง คือ เป็นญาติกัน และค้าขายทั้งทางบกและทางทะเลกับดินแดนที่ใกลออกไป เช่น อินเดีย จีน และตะวันออกกลาง
เหรียญรุ่นแรกๆที่รู้จักกัน นิยมเรียกว่าเหรียญฟูนาน (Funan) คำว่าฟูนานเป็นภาษาจีนที่เรียกแคว้นหนึ่งที่อยู่ทางใต้ของจีน ผู้รู้บางท่านสันนิษฐานว่าฟูนานน่าจะเพี้ยนมาจากคำว่าพนมในภาษาขอม แปลว่าภูเขา และว่าเมืองสำคัญของแคว้นพนมน่าจะอยู่แถวๆ ปากแม่น้ำโขงในกัมพูชาหรือเวียตนาม
ผมไม่ใช่ผู้รู้แต่ก็ขอสันนิษฐานบ้างว่า แคว้นพนมหรือฟูนานน่าจะมีศูนย์กลางอยู่ทางภาคอิสาณของไทยมากกว่าที่อื่น เดาจากริ้วรอยทางภาษาที่หลงเหลืออยู่ นครพนมก็แปลว่าเมืองใหญ่ที่ชื่อพนม พนมรุ้งก็มีโบราณสถาน ทิวเขาพนมดงรักก็เป็นถิ่นฐานเก่าสมัยขอมโบราณ แถวปราจีนบุรีก็มีพนมสารคาม ทางภาคใต้ก็มีเขาพนม ก็ไม่แน่ว่าฟูนานอาจจะอยู่แถวๆสุราษฎร์ธานี และบางส่วนอาจจะอยู่ทางปากแม่น้ำโขง ว่าไปแล้วแคว้นฟูนานหรือพนมอาจจะไม่ได้มีแคว้นเดียว แต่มีศูนย์อำนาจหลายศูนย์ แต่มีวัฒนธรรม เช่น ภาษา และ ความเชื่อทางศาสนา ดล้าย ๆ กัน คือ นับถือผี พราหมณ์ และพุทธ ปนๆ กันไป
ต่อไปจะนำเหรียญเงินสมัยฟูนานมาดู และวิจารณ์กัน ขอเวลาจัดรูปหน่อยนะครับ